Życiorys Jadwigi Dziubińskiej - patronki szkoły

 Popiersie Jadwigi Dziubińskiej w holu głównym szkoły
Popiersie Jadwigi Dziubińskiej w holu głównym szkoły

    

DZIECIŃSTWO



Data urodzenia:     10 października 1874 r.
Miejsce urodzenia:     Warszawa
Ojciec:     Apolinary Dziubiński, urzędnik w Banku Przemysłowców Warszawskich
Matka:     Zofia z Grunwaldów, zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci.
Rodzeństwo:     3 siostry - Wanda, Władysława, Helena, 2 braci - Wacław, Stefan
Dom rodzinny:     Dobre warunki materialne, otwarty, pełen miłości, cechował się wysoką kulturą, umiłowaniem piękna przyrody, pielęgnował patriotyzm.

WYKSZTAŁCENIE


1883 - 1891      Szkoła prywatna (pensja) Henryki Czarnockiej w Warszawie, Tajna szkoła Zuzanny Morawskiej (2 ostatnie klasy VI i VII).

1892 - 1893     Klasa pedagogiczna, zdobycie kwalifikacji nauczycielskich.

1893 - 1897     Studia na Uniwersytecie Latającym (tajnym) na wydziałach historyczno-literackim, społeczno-pedagogicznym i przyroda na matematyczno-przyrodniczym.

1898 - 1900     2-letnia Szkoła Pszczelniczo-Ogrodnicza w Warszawie.

1902     6-tygodniowy żeński kurs gospodarczy w Chyliczkach k. Piaseczna obejmujący przedmioty: mleczarstwo, gospodarstwo domowe, drobiarstwo, hodowla trzody chlewnej.

OKRES PRZED I WOJNĄ ŚWIATOWĄ


1897 - 1898     Wyjazd na wakacje w kieleckie do wsi Chwaliboskie (do wiosny 1898 r.). Pobyt na wsi kieleckiej był przyczyną nie tylko rozwoju trwałego sentymentu Dziubińskiej do środowiska wiejskiego, pozwolił jej jednocześnie ukształtować przekonanie, że działalność pedagogiczna na wsi musi być związana z krzywieniem kultury rolnej, co wymaga fachowego przygotowania.

1893 - 1897     W czasie studiów Jadwiga Dziubińska równocześnie pracowała w czytelniach Towarzystwa Dobroczynności. Pracując w czytelniach warszawskich, uczestnicząc w obchodach wielkich rocznic narodowych, manifestacjach i różnych akcjach mających na celu podniesienie oświaty robotników i ludności wiejskiej, Jadwiga nabrała przekonania, że najważniejszą sprawą w Polsce jest podniesienie oświaty i kultury ludu wiejskiego. Sprawa ta porwała ją całkowicie i wpłynęła na ostatnie skrystalizowanie się jej zainteresowań.

1898 - 1900     W czasie nauki w Szkole Pszczelniczo-Ogrodnicza w Warszawie, z inicjatywy Maksymiliana Malinowskiego - redaktora "Zorzy" - organizowano dziesięciodniowe kursy pszczelarstwa i ogrodnictwa dla podwarszawskich chłopów. Na tych kursach Jadwiga Dziubińska rozpoczęła działalność społeczno-pedagogiczną wśród społeczności wiejskiej. To właśnie ten kierunek działalności społeczno-pedagogicznej stanie się główną treścią jej życia. Rozpoczęła od pracy wśród młodzieży i samodzielnych gospodarzy przebywających na kursach.

Pszczelin
1900 - 1903     Jadwiga Dziubińska jest współorganizatorką szkoły rolniczej dla młodzieży męskiej w podwarszawskim Brwinowie. Szkołę nazwano "Pszczelinem" od Towarzystwa Pszczelniczo-Ogrodniczego, które było jednym z założycieli szkoły. Kierowniczką i wychowawczynią szkoły została jeszcze bardzo wtedy młoda, jak na tak poważne, odpowiedzialne stanowisko, Jadwiga Dziubińska.

Zdecydował o tym opiekun szkoły Maksymilian Malinowski uważając, że nikt spośród absolwentów Szkoły Pszczelniczo-Ogrodniczej nie nadawał się tak jak ona do tego rodzaju pracy i nikt, tak jak ona, nie rozumiał konieczności ideowego wychowania młodzieży wiejskiej.

Po rocznym pobycie w Pszczelinie, Dziubińska wyjechała na 10 miesięcy za granicę, aby zapoznać się z teoria i praktyką edukacji rolniczej we wszystkich typach szkół oraz działalnością uniwersytetów ludowych w Danii. Chciała przekonać się, czy program i metoda nauczania wprowadzona w Pszczelinie znajduje potwierdzenie w krajach o nowocześniejszej kulturze rolniczej. Założeniami programowymi edukacji w szkole pszczelińskiej zajmowała się ponownie do roku 1903, a więc do końca swego pobytu w Pszczelinie.

"Mariadwinek"
1903 - 1905     Wspólnie z Marią Weryho Jadwiga Dziubińska przystępuje do organizowania kursów dla ochraniarek wiejskich. Obydwie działaczki oświatowe opracowały założenia programowe i prowadziły pod auspicjami Warszawskiego Towarzystwa Przedszkolnego roczne kursy dla ochroniarek. Kursy te rozpoczęły się w Pruszkowie w 1903 roku, później przeniesiono je do Włoch pod Warszawą i umieszczono w kolonii nazwanej "Mariadwinek" od imion założycielek - Marii i Jadwigi. Od początku działalności "Mariadwinka" Dziubińska prowadziła tam wykłady, a pod koniec 1904 r. objęła stanowisko kierownika kursów.

Kruszynek
1905 - 1914     Jadwiga Dziubińska założycielką i kierowniczką Żeńskiej Szkoły Gospodarczej w Kruszynku koło Włocławka. Szkoła powstała w majątku Ireny i Artura Haacków, którzy oddali bezpłatnie szkole na 15 lat użytkowania ogród, dom z 20 pokojami i budynki gospodarcze. Irena Haackowa była koleżanką Dziubińskiej ze Szkoły Pszczelniczo-Ogrodniczej w Warszawie. Jadwiga Dziubińska opracowywała program nauczania szkoły. Dziubińska dążyła do wychowania światłych gospodyń, pragnęła, by wychowanki wywierały wpływ na otoczenie, zmierzała do związania szkoły ze środowiskiem. Swoje wychowanki wdrażała również w pracę społeczno-opiekuńczą. Szkoła w Kruszynku funkcjonowała do 1914 r., w czasie wojny uległa zniszczeniu i nigdy już nie była reaktywowana.

Sokołówek
1909 -?     Jadwiga Dziubińska współorganizatorką Szkoły Rolniczej Męskiej w Sokołówku koło Ciechanowa. (Z Sokołówka k. Ciechanowa pochodziła Zuzanna Morawska (1848-1922), pisarka, nauczycielka i działaczka oświatowa, autorka wielu książek historycznych dla dzieci i młodzieży. Na pensji Zuzanny Morawskiej swoje nauki pobierała Dziubińska).

Szkoła w Sokołówku powstała dzięki fundacji właściciela Sokołówka - Tomasza Klonowskiego, który swój 420-morgowy majątek zapisał w testamencie na rzecz założenia właśnie tutaj szkoły dla ludu wiejskiego.

Kierownictwo objęła Jadwiga Dziubińska a wykładowcami byli również wybitni fachowcy, jak Maksymilian Malinowski, Tomasz Nocznicki czy Aleksander Świętochowski. Program przewidywał nie tylko przybliżenie młodzieży nowoczesnego, szeroko pojętego rolnictwa, ale też w zakonspirowanych warunkach - języka i literatury polskiej oraz historii Polski. Szerokie kontakty młodzieży uzyskane, poprzez organizowane wycieczki, liczne odczyty i wieczory dyskusyjne, sprawiły, iż Sokołówek stał się promieniującym ośrodkiem kultury wiejskiej.

W latach 1907 - 1914     pomagała w organizowaniu szkół rolniczych m.in. w Gołotczyżnie (mazowieckie), Krasieninie (lubelskie). W pracy Dziubińska była bardzo skromna, a zarazem ofiarna. Przekonana jednak była o tym, że praca oświatowa prowadzona przez szkoły jest bardziej potrzebna i ma większe znaczenie w wychowaniu chłopa-rolnika niż wszelkie akcje propagandowe, które oddziaływają bardziej powierzchownie.

1904 - 1907     Działalność Jadwigi Dziubińskiej w ramach Polskiego Związku Ludowego. Współuczestniczyła w opracowaniu "Instrukcji programowej PZL", zgodnie z którą chłopi mieli walczyć o pełną władzę samorządową i polityczną, o swobodne wybory, o używanie w urzędach języka polskiego. Jeździła na wiece (np. w Pułtuskiem), tropione przez żandarmerię.

1907 -?     Współpracowała z Towarzystwem Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica (była członkiem zarządu) i organizowała kółka rolnicze im. St. Staszica. Kółka rozwinęły owocną działalność, szczególnie na polu kształcenia młodych rolników. Uczono jak racjonalnie uprawiać rolę, właściwie pielęgnować rośliny, jak zgodnie ze wskazaniami nauki prowadzić chów zwierząt. Publikowała artykuły w ,"Siewbie", "Zaraniu", "Świcie" i "Już blisko".

1913 - 1914     Udział w naradach sekcji szkolnej Centralnego Towarzystwa Rolniczego.

OKRES I WOJNY ŚWIATOWEJ


1914 - 1918     Jadwiga Dziubińska współpracowała z Towarzystwem Opieki nad Więźniami i Oddziałem Polskim Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny, niosąc pomoc więźniom wywożonym w głąb Rosji. Była bardzo wrażliwa na ludzką krzywdę. Uważała, że wolność jest największym dobrem niezbędnym do życia.

Wyjazd do Rosji
1915 - 1918     W czasie pierwszej wojny światowej przez ponad trzy lata (od 1.V.1915 r. do 31.X.1918 r.) jeździła w odległe końce Rosji organizując i niosąc pomoc polskim jeńcom.

Jeżdżąc do obozów syberyjskich, zachęcała jeńców do organizowania się i zakładania kół samopomocy. Kilkuletni pobyt w Rosji spowodował, ze jeńcy zaczęli otrzymywać pomoc od narodu polskiego. Dziubińska prowadziła w Rosji bardzo pracowite życie, oddana trosce o innych - pomagała, radziła, załatwiała, organizowała. Takiej ciężkiej pracy towarzyszyła tęsknota za krajem i za rodziną, od której rzadko otrzymywała wiadomości. Interesowała się także życiem politycznym Polaków w Rosji, a w ostatnim roku pobytu tam niepokoiły ją wieści dochodzące z Polski.

W WOLNEJ POLSCE


31 X 1918 r.     J. Dziubińska wróciła do kraju i szybko włączyła się w wir politycznego i społecznego życia. Wkrótce Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie", do którego Dziubińska należała, desygnowało jej kandydaturę na posła do Sejmu Ustawodawczego.

Praca w Sejmie - ustawa o ludowych szkołach rolniczych
>26 I 1919 r.     J. Dziubińska została wybrana posłanką do Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z najpoważniejszych prac, jakich podjęła się Dziubińska-posłanka, było przygotowanie ustawy o ludowym szkolnictwie rolniczym.

20 III 1920 r.     Jadwiga Dziubińska przedstawiła w Sejmie projekt ustawy o ludowych szkołach rolniczych. Po szczegółowym zaopiniowaniu projektu przez odpowiednie komisje, a także przedyskutowaniu, Sejm w dniu

9 VII 1920 r.     uchwalił ustawę o ludowych szkołach rolniczych. Dla tak wielkiej ilości szkół potrzebni byli nauczyciele. O nich również myślała Dziubińska, domagając się stypendiów dla osób kształcących się na nauczycieli szkół rolniczych. Jadwiga Dziubińska brała udział w przygotowaniu zaplecza lokalowego i dydaktycznego w procesie odbudowy i rozbudowy niższych szkół rolniczych; uczestniczyła też w opracowaniu założeń programowych i wychowawczych dla szkół rolniczych. Na podstawie ustawy z 1920 r. powstała również szkoła w Golądkowie.

1920 - 1922     Jako posłanka Dziubińska ponadto brała udział w akcji repatriacyjnej jeńców ze Związku Radzieckiego do Polski. W tym celu w latach 1920 - 1922 przebywała na terenie Zwiazku Radzieckiego.

1923 - 1927     J. Dziubińska nie weszła po raz drugi do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej, chcąc mieć czas na organizowanie szkół rolniczych.

W marcu 1923 r. otrzymała z Ministerstwa Rolnictwa propozycje prowadzenia w szkołach rolniczych wykładów ze spółdzielczości i nauki o Polsce i świecie współczesnym. Poszczególne szkoły zapraszały Dziubińską do siebie, młodzież ją kochała i pragnęła częściej z nią się spotykać.

Z polecenia ministerstwa rolnictwa prowadziła także kursy dla nauczycieli szkół rolniczych.

Seminarium dla Nauczycieli Szkół Rolniczych w Sokołówku
1927 - 1933     Od 1927 r. Jadwiga Dziubińska znowu przebywa w Sokołówku k. Ciechanowa (w 1927 r. ukończono budowę szkoły w Sokołówku) i prowadzi tam Seminarium dla Nauczycieli Szkół Rolniczych, a także Uniwersytet Ludowy.

Jako aktywna działaczka społeczna bierze również udział w organizowaniu opieki nad sierotami i inwalidami. Była jednym z członków-założycieli Towarzystwa Wiosek Kościuszkowskich i Gniazd Sierocych, a także członkiem Komitetu Budowy Kolonii Inwalidów w Gołotczyźnie i wielu innych stowarzyszeń i organizacji o podobnym charakterze.

Jadwiga Dziubińska nigdy nie działała samotnie, poprzez swoją pracę związała się z ruchem ludowym.

U SCHYŁKU ŻYCIA


W ostatnim okresie swego życia Dziubińska prowadziła starania o zorganizowanie seminarium dla nauczycieli szkół męskich rolniczych w Pszczelinie, a także pracowała nad reorganizacją Uniwersytetu Ludowego w Sokołówku.

Jadwiga Dziubińska zmarła w Warszawie 28 stycznia 1937 roku.

SZKOŁY IM. JADWIGI DZIUBIŃSKIEJ


1) Zespół Szkól Rolniczych im. Jadwigi Dziubińskiej w Golądkowie. Nadanie imienia Jadwigi Dziubińskiej miało miejsce w dniu 2 czerwca 1984 roku, w dniu zjazdu absolwentów z okazji 60-lecia szkoły, w obecności ówczesnego wicepremiera rządu Romana Malinowskiego.

2) Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jadwigi Dziubińskiej w Gąsawie pow. Żnin, woj. kujawsko-pomorskie.

3) Zespół Szkół i Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Jadwigi Dziubińskiej w Starym Brześciu, pow. włocławski, woj. kujawsko-pomorskie.

4) Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jadwigi Dziubińskiej w Zduńskiej Dąbrowie, pow. łowicki, woj. łódzkie.

5) Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jadwigi Dziubińskiej w Tarcach, pow. jarociński, woj. wielkopolskie.

Opracowała: Hanna Kowalczyk

Bibliografia:
1) "Wiedza rolnicza w walce o postęp wsi - rzecz o J. Dziubińskiej", St. Michalski, Warszawa - Poznań, 1981. PWN
2) "Pamięć boru", praca zbiorowa, LSW 1968

[Powrót na początek]